Starogard Gd. - środowisko

Wody na terenie miasta i gminy Starogard Gdański
Podstawowym elementem krajobrazu kociewskiego są wody, na które składają się jeziora, rzeki i strumyki. Urwiste i strome brzegi wzbogacają piękno krajobrazu, a płaskie natomiast stwarzają doskonałe warunki do zakładania pól biwakowych, obozów i stancji wodnych.

Przez miasto i gminę Starogard Gdański przepływa rzeka Wierzyca. Jest ona główną rzeką Kociewia, ma 160 km długości, a powierzchnia dorzecza wynosi 1659 km2. Głębokość koryta sięga średnio 1 m, niekiedy dochodzi do 3 m. Jej źródła znajdują się na wysokości 188 m n.p.m., 3 km na południowy wschód od Wierzycy - najwyższego wzniesienia Wzgórz Szymbarskich na pojezierzu Kaszubskim. Wpada do Wisły pod Gniewem obniżając koryto do 10-12 m n.p.m. Silnie meandrując wielokrotnie zmienia bieg. Ogólnie płynie w kierunku południowo wschodnim. W górnym biegu Wierzyca przyjmuje największe z dopływów - Wietcisę i Kacinkę (Małą Wierzycę), a w dolnym biegu prawe dopływy: Piesienicę i Węgiermucę (obie na terenie gminy Starogard Gdański) oraz Jankę.

Wierzyca i jej dorzecze należą do najstarszych terenów osadniczych Pomorza Gdańskiego. Świadczą o tym liczne odkrycia archeologiczne. Od VII-XII wieku, wzdłuż rzeki, na odcinku 40 km, powstało 29 ogrodów obronnych (jedna czwarta ówczesnych twierdz Pomorza Gdańskiego). W XII wieku rzeka występowała w dokumentach pod nazwą Verissa. Dopiero w późnym średniowieczu utarła się nazwa Wierzyca. W tym okresie nad rzeką powstawały młyny wodne. Na terenie obecnej gminy były one w Starogardzie i we wsi Kolincz. Na początku XX wieku na Wierzycy powstały elektrownie wodne, m.in. przy ujściu Piesienicy do Wierzycy, w Owidzu i Kolinczu./J. Milewski 1984/

Począwszy od lat sześćdziesiątych do ujścia pod Gniewem, są silnie zanieczyszczone ściekami przemysłowymi i komunalnymi. Tu jej wody zalicza się do najniższej, III klasy czystości.


Lasy na terenie miasta i gminy Starogard Gdański
Grunty leśne na terenie gminy Starogard Gdański zajmują 3.8277,70 ha powierzchni, a na terenie miasta 144,62 ha. Lasy koncentrują się przeważnie na glebach lekkich.
Dominują tu siedliska z przewagą boru suchego i świeżego, na których podstawowym gatunkiem jest sosna, która zajmuje 71 % powierzchni leśnej. Przeciętna zasobność drzewostanów sosnowych wynosi 213 m3/ha przy przeciętnym wieku 63 lat. Większość z nich wykazuje dobrą jakość i zdrowotność. Wyraźnymi gospodarczo gatunkami są: buk zajmujący 6% powierzchni leśnej, dąb 6,6% i brzoza 6,4% powierzchni.

Buk występuje głównie w starszych klasach wieku i wykazuje przeciętny wiek 97 lat. Jakość drzewostanów bukowych jest dobra i zlokalizowane są głównie na osiedlu LSW (Bk 50%, Db 30%, Md i inne 20%).

Duży udział powierzchniowy dębu wynika ze stosowania go do odnowień sztucznych w ostatnim okresie. Przeciętny wiek to 54 lata. Jakość jest dobra, jedynie uprawy wykazują niższą jakość co spowodowane jest niszczeniem przez zwierzynę łowną.

W lasach gminy Starogard występuje ciągły spadek udziału drzewostanów świerkowych przy równoczesnym wzroście udziału drzewostanów liściastych.

Większość gleb leśnych wykształciła się z utworów zwałowanych moreny dennej o dużym zróżnicowaniu morfologicznym. Gliny występują na wyżej położonych terenach. Są to przeważnie gliny silnie wyługowane, a także gliny kwaśne. Obok nich występują piaski. Gleby na tym obszarze stanowią dobre i bardzo dobre siedliska leśne.

Na terenie gminy występują również powierzchnie mające charakter nieużytków - stanowią je bagna, tereny zdewastowane i nieużytki do zalesienia. Oprócz lasów gospodarczych na terenie gminy Starogard Gdański występują lasy ochronne: glebochronne, wodochronne i masowego wypoczynku.

Do lasów gleboochronnych zaliczono lasy na stromych zboczach, gdzie powinny one spełniać funkcję przeciwerozyjne i zabezpieczać przed obsuwaniem. W grupie tych lasów przeważają drzewostany mieszane a głównie sosnowe, dębowe i grabowe. Gatunkami domieszkowymi są: buk, brzoza, świerk i lipa. Charakter tych lasów zbliżony jest do lasów naturalnych.

Lasy wodochronne wyodrębniono u źródlisk oraz wzdłuż strumieni rzek, a także wokół większych zbiorników wodnych - jezior. W lasach tych często funkcje wodochronne zazębiają się z glebochronnymi, ponieważ zabezpieczają one również przed erozją gleb. Przeważają tu drzewostany sosnowe stanowiące 57%, bukowe 10% i olszowe. Są to najczęściej drzewostany mieszane z udziałem dębu, lipy, grabu, brzozy i świerka.

Lasy masowego wypoczynku ludności stanowią główną grupę drzewostanów Starogardu. Obejmują one drzewostany w zasięgu 10 km wokół miasta Starogard Gdański, a także atrakcyjne turystycznie tereny wokół jezior, kempingów i ośrodków wczasowych. gospodarstwo specjalne obejmuje lasy rezerwatowe, projektowane rezerwaty, lasy glebo- i wodochronne, projektowane pomniki przyrody, lasy masowego wypoczynku, otuliny grobów masowych do 100 m, drzewostany nasienne, otulinę drzew doborowych do 25 m, obiekty archeologiczne.

Do największych kompleksów leśnych na terenie gminy należy Las Szpęgawski, leżący na północny wschód od Starogardu, rozciągający się południkowo od Owidza (na południe) aż do Trzcińska (na północ). Od wschodu ograniczony jest rynną jezior szpęgawsko-zduńskich, od zachodu rynną sandru trzcińskieg. Przeważa w nim bór sosnowy z udziałem dębu, buku i innych gatunków. W części lasu leży wieś Ciecholewy. Na południu las przecina linia kolejowa i droga Tczew - Starogard Gdański.

Zapalność lasów na terenie gminy jest niewielka z uwagi na bogate siedliska i duży udział podszczytów liściastych (leszczyna, bez, jarzębina, kruszyna) w drzewostanach. W minionym okresie pożary wybuchały rzadko i nie powodowały większych strat.

Suche lasy stanowią dogodne środowisko dla porostów i mchów. W pobliskich lasach przechodzi łoś i czapla siwa. Spotykamy również zwierzęta łowne: sarny, dziki, zające, jelenie. Są tu też pospolite lisy, jeże i kuny. /Plan urządzenia leśnego na lata 1989-1998/